Սպառազինություն

четверг, 26 апреля 2012 г.

F-16 Fighting Falcon

“F-16 Fighting Falcon”
Պետությունը ԱՄՆ
Տեսակը Կործանիչ
Ընկերությունը “General Dynamics”
Հիմնական մարտավարատեխնիկական տվյալները`
Առաջին թռիչքը 1975թ.
Երկարությունը 15.03մ
Թևերի բացվածքը 9.45մ
Բարձրությունը 5.09մ
Թռիչքային առավելագույն քաշը 21772կգ
Թռիչքի առավելագույն արագությունը 2124կմ/ժ
Թռիչքի առաստաղը 15242մ
Թռիչքի առավելագույն հեռավորությունը 3705կմ
Մարտական բեռնվածքի քաշը 5000-7000կգ
Անձնակազմը 1 մարդ

“F–16”-ն ամերիկյան բազմաֆունկցիոնալ թեթև կործանիչ է` ստեղծված “General Dynamics” ընկերության կողմից: Շնորհիվ իր բազմակողմանի հատկանիշների և ոչ բարձր գնի` “F–16”-ը մեծ հաջողություններ է գրանցում միջազգային շուկայում: Այն գտնվում է շուրջ 24 երկրների սպառազինությունում: “F–16”-ը համարվում է չորրորդ սերնդի ամենամասսայական և ամենապատերազմած կործանիչը: Հաջողությունները փայլուն են ինչպես օդային մարտերում, այնպես էլ ցամաքային գործողությունների ժամանակ: Ինքնաթիռի ստեղծման աշխատանքներն ընթացել են 1960-ական թ. վերջերից մինչև 1975թ.: “F–16”-ն իր հատկանիշներով սիրվեց և, տարածվելով աշխարհում, գերազանցեց “Mirage 2000”, “Viggen” կործանիչներին: Մինչ 2009թ. ստեղծվել է շուրջ 5000 “F–16” կործանիչ: Չնայած թեթև քաշին` այն ունի բավական բարձր քարշազինվածություն: Օդաչուի խցիկի յուրահատուկ կառուցվածքն օդաչուի տեսադաշտի համար շատ կարևոր է: “F–16”-ը բարձր արդյունավետությամբ է գործում թեʹ խմբային, թեʹ անհատական գործողությունների ժամանակ: Այս փաստը բազմիցս ապացուցվել է հատկապես իրաքյան 1991թ. և 2003թ. (ինչպես նաև այլ մարտական գործողությունների ժամանակ): Օդային մարտերում “F–16”-ը, շնորհիվ իր լավ հատկանիշների, ինչպես նաև լավ նշանոցային սարքավորումների և սպառազինության, արձանագրել է յուրահատուկ ցուցանիշներ: Ամերիկյան ՌՕՈւ-երի և աշխարհի ամենամասսայական կործանիչը լինելու հանգամանքը մեծ հեղինակություն է տալիս “F–16”-ին: Ներկայումս այդ կործանիչի կատարելագործումները նրան կարծես նոր կյանք են խոստանում:

________________________________________________________________________________

Նյութը'

Ռազմական Փորձագետ

ԱՐԾՐՈՒՆ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ

F-15c Eagle

“F-15c Eagle”
Պետությունը ԱՄՆ
Տեսակը Մարտավարական կործանիչ
Ընկերությունը “McDonnell Douglas”
Հիմնական մարտավարատեխնիկական տվյալները`
Առաջին թռիչքը 1974թ.
Երկարությունը 19.44մ
Թևերի բացվածքը 13.05մ
Բարձրությունը 5.63մ
Թռիչքային քաշը` առավելագույն մարտական բեռնվածքով 20240կգ
Թռիչքի առավելագույն արագությունը 2650կմ/ժ
Թռիչքի առաստաղը 19000մ
Թռիչքի առավելագույն հեռավորությունը 3900կմ
Մարտական բեռնվածքի քաշը 7200կգ
Անձնակազմը 1 մարդ

Ամերիկյան “McDonnell Douglas” ընկերության “F–15”-ը չորրորդ սերնդի ամերիկյան մարտավարական կործանիչ է: Այն իր ուրույն տեղն ունի բոլոր ժամանակների կործանիչների շարքում: “F–15”-ն ԱՄՆ-ի պատմության այն յուրահատուկ ինքնաթիռներից է (նախորդ փառահեղ “Մուսթանգ”, “Սեյբր”, “Ֆանտոմ-2” կործանիչների կողքին), որը մեծ համբավ է բերել ԱՄՆ-ի օդուժին: “Eagle”-ն իր մեջ ներառում է ժամանակակից էլեկտրոնային սարքավորումներ, բարձր քաշազինվածություն: Այն ընդունակ է մարտեր վարել մեծ հեռավորությունների վրա: “F–15”-ն իրեն մրցակից կործանիչներից տարբերվում է իր յուրօրինակ հատկանիշներով: Ինքնաթիռում տեղադրված է մարտավարական ռադիոէլեկտրոնային հակազդեցության համակարգ: Թեև “F–15”-ը ստեղծվել է հեռավոր 1974թ., սակայն մինչ օրս մնում է բոլոր ժամանակների լավագույն կործանիչներից մեկը: “F–15”-ն իր կիրառության ընթացքում ռեակտիվ դարաշրջանի ամենաահեղ օդային մարտերում (1980-1990-ականների հակամարտություններ) կարողացել է ունենալ ավելի քան 100 օդային հաղթանակ` առանց որևէ կորստի: Սա չգերազանցված ցուցանիշ է և հավանաբար չի գերազանցվի մրցակիցների կողմից: Ինքնաթիռի համար պատերազմի դաշտն ամենալուրջ և ամենակարևոր փորձություն է, որը “F–15”-ը փառքով է անցել:

________________________________________________________________________________

Նյութը'

Ռազմական Փորձագետ

ԱՐԾՐՈՒՆ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ

F–22 Raptor

“F–22 Raptor”
Պետություն ԱՄՆ
Տեսակը Բազմանպատակ կործանիչ
Ընկերությունը “Lockheed Martin”
Հիմնական մարտավարատեխնիկական տվյալները`
Առաջին թռիչքը 1997թ.
Երկարությունը 18.92մ
Թևերի բացվածքը 13.56մ
Բարձրությունը 5.9մ
Թռիչքային քաշը` առավելագույն մարտական բեռնվածքով 28000կգ
Թռիչքի առաստաղը 19800մ
Թռիչքի հեռավորությունը 3900կմ
Մարտական բեռնվածքի քաշը 11000կգ
Անձնակազմը 1 մարդ

Ամերիկյան “Lockheed Martin” ընկերության “F-22”-ը նոր` հինգերորդ սերնդի բազմաֆունկցիոնալ կործանիչ է: Այն ստեղծվել է կործանիչների կատարելացման “ATF” (Advanced Tactical Fighter) ծրագրի շրջանակներում: “F-22”-ը հինգերորդ սերնդի կործանիչն է աշխարհում և մինչև օրս միակ խմբաքանակով արտադրվածը: Համալրված է նոր, երկու տուրբոռեակտիվ երկկոնտուրային շարժիչներով, որոնք ունեն թվային կառավարում և ամենահզորն են իրենց տեսակի մեջ:
Կործանիչի հիմնական հատկանիշներն են` գերձայնային, հիմնական (կրեյսերական) արագություն, քիչ նկատելիություն` հակառակորդի ՌՏԿ-ների տեսադաշտում (լայնորեն կիրառված է “Stealth” ծրագիրը), հիանալի խուսավարելու (մանևրելու) ունակություն (այդ թվում` նաև գերձայնային արագության պայմաններում), բարձր արդյունավետություն` օդային մարտի բոլոր տեսակներում, առանձնակի հնարավորություններ` ոչ մոտակա օդային մարտում: Փայլուն է գործում նաև խմբային գործողությունների ժամանակ: Շնորհիվ ցածր նկատելիության և նոր, ակտիվ մոդուլային (ֆազային ալեհավաքային ցանց) ռադիոտեղորոշման համակարգի` ինքնաթիռը գործում է “Առաջինը տեսար, առաջինը խոցեցիր” սկզբունքով, ինչը յուրահատուկ է դարձնում կործանիչը: “F-22”-ի նոր ռադիոլոկացիոն համակարգը ընդունակ է ոչ միայն տեղեկություն տալ օդաչուին` օդում հայտնաբերված ինքնաթիռի մասին, այլև նշել նրանում գտնվող թերություններն ու վառելիքի եղած պաշարը և այլ տվյալներ, ինչը բացառիկ է և շատ կարևոր օդաչուի համար `օդային մարտը կազմակերպելու գործում: “F-22”-ը համարվում է բոլոր ժամանակների ամենաահեղ, ամենաթանկ կործանիչն աշխարհում: Այս կործանիչը բոլոր համեմատություններից դուրս է: Ահա այս բոլոր հատկանիշների շնորհիվ` “F-22 Raptor”-ը լավագույն տասնյակում գրավում է առաջին հորիզոնականը: Հետաքրքիր է այն փաստը, որ սպառազինությունում գտնվող միակ, լիարժեք, հինգերորդ սերնդի կործանիչը նախորդ սերնդի` ամերիկյան “F-15”, “F-16”, “F-18” կործանիչների հետ ուսումնական օդային մարտերում արձանագրել է հաղթանակներ` 144:0 փոխհարաբերությամբ: Օդային մարտերն ընթացել են մեկը չորսի հարաբերությամբ` հոգուտ վերջիններիս, իսկ հաղթանակները հիմնականում արձանագրվել են հեռակա մարտերում: Խառը մարտակարգով օդային մարտերում “F-22”-ը հաղթել է 241:2 փոխհարաբերությամբ: Երկու պարտությունները կրել են “F-22”-ների կողմից ղեկավարվող “F-15”-ները, որոնց օդաչուները համեմատաբար անփորձ էին: Ավելացնենք նաև, որ Ռուսաստանը ևս ստեղծել է հինգերորդ սերնդի կործանիչ: ՊԱԿ ՖԱ ծրագրի շրջանակում ստեղծված ռուսական հինգերորդ սերնդի կործանիչը` “Տ-50”-ը, դեռ սպառազինությունում չկա: Ընթանում են դրա փորձարկման աշխատանքները: Ռուս մասնագետների հավաստմամբ` այն կգերազանցի “F-22”-ին, սակայն “ՊԱԿ ՖԱ Տ-50”-ի մասին դեռ շատ քիչ տեղեկություններ են հայտնի:

________________________________________________________________________________

Նյութը'

Ռազմական Փորձագետ

ԱՐԾՐՈՒՆ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ

суббота, 7 апреля 2012 г.

ՎՄ-80

ՎՄ-80 <<Թայֆուն>>

Շասսի Shandong Taian TAS5380SQ (TAS5382)

Արտադրված է Չինաստանում

Արտադրման թվ. 1990

Չափսեր

Քաշը մարտական վիճակում կգ 32000

Երկարություն մմ. 9550

Լայնություն մմ. 3060

Վարցրություն մմ. 3300

Տրամաչափ 273 մմ

Փողի երկարությունը 4885

Հրթիրների քանակը 8

Մարտական հաշվարկ մարդ. 5

Մարտական վիճակի բերել րօպե. 3-5

суббота, 18 февраля 2012 г.

9Ա52 ՍՄԵՐՉ

9Ա52 <<ՍՄԵՐՉ>>

Շասսի ՄԱԶ-79111 /9Ա52/

ՄԱԶ-543 9Ա52-2

Արտադրված է ԽՍՀՄ

Արտադրման սկիզբը 1987

Չափսեր

Քաշը ոչ մարտական վիճակում 33700

Քաշը մարտական վիճակում 43700

Երկարություն մմ 12100

Լայնություն մմ 3050

Բարցրություն մմ 3220

Սպառազինություն

Կրակի հեռավորությունը մին. Մ. 20000

Կրակի հեռավորությունը մաք. Մ. 90000

Ոչնչացման տարացքը մ² . 672000

Առավելագույն բարձրությունը անկյունակ 55

Հաշվարկը մարդ 3

Մարտական վիճակի բերել րոպե 3

Շարժունություն

Շարժիչի տիպը Վ-12 Դիզելային Դ12Ա-525Ա

Շարժիչի հզորությունը 525 ձիաուժ

Առավելագույն արագությունը կմ/ժ 60-65

Վարման առավելագույն հեռավորեւթյունը կմ 850-900

8X8

четверг, 16 февраля 2012 г.

Արցախյան գոյամարտ

Արցախյան գոյամարտը 20-րդ դարասկզբում

Արցախյան գոյամարտը սկիզբ է առել 1918-1920 թվականներին։ Այս շրջանում Լեռնային Ղարաբաղը դե յուրե մաս չի կազմել որևէ պետության, այդ թվում՝ Ադրբեջանի։ Օսմանյան Թուրքիայի ճնշման տակ ստորագրված Բաթումի պայմանագրով, նոր կազմավորվող Հայաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության սահմաններից դուրս էին մնացել բազմաթիվ հայաբնակ տարածքներ, այդ թվում և Արցախը։ Դրանից օգտվեցին նորաստեղծ Ադրբեջան կոչված պետության ղեկավարները` Գարդմանքն, Արցախը, Զանգեզուրը և Նախիջևանը հայտարարելով իրենց պետության մաս, սակայն տեղի հայ բնակչությունը վճռական դիմադրություն ցույց տվեց օկուպանտներին:

Իր ինքնորոշման իրավունքը իրագործելու համար, Լեռնային Ղարաբաղի ժողովուրդը ընտրեց ժողովրդական ներկայացուցչություն (պառլամենտ)՝ Արցախահայության Համագումարը, որը 1918-1920 թթ ներկայացնում էր Արցախի գերագույն լիազոր օրգանը։[6] Ադրբեջանական կառավարությունը փորձեց Լեռնային Ղարաբաղը անեքսիայի ենթարկել Օսմանյան Թուրքերի օգնությամբ։

Արցախյան գոյամարտը 20-րդ դարի վերջում

1988 թվականից Ադրբեջանը սանձազերծեց Հայ-Ադրբեջանական պատերազմ: Լավ զինված ադրբեջանական բանակը, ջոկատներից սկսեցին լայնածավալ հարձակումները Հայ-ադրբեջանական սահմանի ամբողջ երկայնքով: Պատերազմի հորձանուտում հայերը միացիալ ուժերով ստեղծեցին հայոց ազգային բանակ, որը կազմում էր մոտ 20-25 հազար: Ադրբեջանի բանակը 75-80 հազար: Սակայն հայերը կարողացան հետ շպրտել թշնամու գրոհը և ազատագրել Արցախը: Ադրբեջանական բանակի նշանառված հարվածներին զոհ են գնում հազարավոր հայ խաղաղ բնակիչներ: Հայկական կողմը կորցրեց Արծվաշենը, Մարդակերտի, Մարտունիի, Շահումյանի շրջանների մի մասը: Հայկական ուժերի վճռական գործողություններին թշնամին չկարողանալով դիմադրել և վախենալով ավելի ծանր կորուստներ կրելու մտքից զինադադար է խնդրում, որը կնքվում է 1994 թվականի Մայիսի 12-ին: Արդյունքում հայերը ունենում են 5 հազար զոհ (ինչպես նաև` հազարավոր զոհեր խաղաղ բնակչության շրջանում), իսկ Ադրբեջանցիները` 40 հազար զոհ: Արցախյան գոյամարտում հայ ազգը ցույց տվեց իր միասնականության ուժը, կարողացավ կասեցնել թշնամու ագրեսիան և ազատագրել հայկական տարածքների մի մասը:

Թվական	1988–1994
Վայր	Հայաստան` Արցախ,Տավուշի մարզ,Գեղարքունիքի մարզ
Պատճառ	Ադրբեջանի իշխանությունների հայահալած քաղաքականությունը
Արդյունք	Հայկական զորքերի ռազմական հաղթանակ ։ Զինադադարի պայմանագիրը ստորագրվել է 1994-ին Հայաստանի, Ադրբեջանի և Լեռնային Ղարաբաղի կողմից։
Տարածքային փոփոխություններ	Արցախը դարձել է դե ֆակտո անկախ հանրապետություն։ Բանակցային գործընթացը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև Արցախի ապագայի վերաբերյալ շարունակվում է ։